ارگ بهارستان
تاریخی
نیاز به مجوز : ندارد
اثر طبیعی ملی : ندارد
پارک ملی : ندارد
پناهگاه حیات وحش : ندارد
منطقه شکار ممنوع : ندارد
منطقه حفاظت شده : ندارد


favourite
share

ارگ بهارستان

ارگ بهارستان که در بیرجند به باغ زرشکی نیز شهرت دارد از آثار دوره افشاریه به حساب می‌آید.

ساختمان اصلی ارگ بهارستان، کوشکی است به صورت هشت ضلعی که تزیینات نمای بیرونی آن وجه تشابه با تزیینات آجرکاری ارگ کریم‌خان زند در شیراز دارد. از جمله رویدادهای تاریخی این بنا پناهنده شدن لطفعلی‌خان زند و دیگر همراهان وی در این ارگ بوده است.

بنای تاریخی ارگ بهارستان یکی از بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین باغ‌های ایرانی بوده که متاسفانه سال‌ها قبل از شناسایی و ثبت آن در فهرست آثار ملی بخش گسترده‌ای از آن توسط نهادهای مختلف دولتی و نیمه دولتی مجزا شد و آنچه از این باغ باشکوه باقی مانده کوشکی نیمه ویران و فضاهای مخروبه است.

نمای خارجی این بخش دارای تزیینات آجرکاری با زره‌های هندسی شبیه بناهای دوره زندیه شیراز است. بخش دوم قلعه دفاعی بنا است که دارای یک برج و حصار است این بخش که از خشت و گل ساخته شده است آسیب‌های زیادی بر اثر عوامل جوی بر آن وارد شده است.

سومین بخش حیاط اندرونی و اطاق‌های دور تا دور آن است پس از تاسیس مدرسه شوکتیه  که مخصوص پسران بوده است. این بخش از ارگ به مدرسه دختران اختصاص می‌یابد و نام مدرسه نسوان را به خود می‌گیرد.

ساختمان اصلی ارگ به صورت هشت ضلعی است که طبقه اول شامل حجره‌ها و اتاق‌هایی مجزا و مخصوص سربازان و ماموران دولتی بوده و طبقه دوم شامل دالان مرکزی مدوری است با راهروهایی که از آن منشعب شده است. در این طبقه محل‌های مخصوص برای بر افروختن مشعل‌ها و هم‌چنین تیرکش‌هایی جهت دیدهبانی، مشرف بر تمام قسمت‌های ارگ مشاهده می‌شود. اصلی‌ترین بخش کوشک اختصاص به فضای شاه نشین دارد که با تزیینات گچ‌بری و آیینه‌کاری مزین شده است. اتاق شاه‌نشین علاوه بر فرم خاص معماری خود، مشرف بر کشتزارها و عناب‌ستانهای مجاور و باغ بهارستان بوده است. کوشک مرکزی آخرین طبقه احداث شده در بنا است که به فرم چند ضلعی با نورگیرهایی گوناگون می‌باشد. برج اصلی بنا با آجرکاری به شیوه رگچین و از نوع طرح لوزی و به صورت نقش برجسته مزین شده است. ایـن شیـوه آجـرکـاری از ویژگی‌های دوره زندیه است. از دیگر عناصر معماری ارگ، حصار و برج‌های مربوط به آن می‌باشد که بخشی از دیوار اصلی به ساختمان کوشک متصل شده و در طول دیوار ازپشت بندهایی جهت تقویت شالوده حصار استفاده شده است.