فرهنگ استان لرستان


لرستان یکی از نخستین زیستگاه‌های انسان و آفرینش‌های فرهنگی اوست

مردم لرستان از اقوام لر، لک و بختیاری هستند و به زبان لری، لکی و لری بختیاری تکلم می‌کنند.
لک‌های لرستان در مناطق چغلوندی، الشتر، نورآباد، سرطرهان، ‌قسمت‌هایی از کوهدشت و دشت سیلاخور ساکن هستند.
لرهای لرستان شامل بروجردی‌ها و مناطق لرنشین شامل: خرم آباد ، پاپی، ویسیان، پلدختر، بالاگریوه، منطقه‌ سگوند، گریت، زاغه، ر‌ازان، چگنی و بخشی از دشت سیلاخور است. مناطق بروجردی‌نشین شامل بروجرد، اشترینان، قسمت‌هایی از دشت سیلاخور و بخش‌هایی از دورود و ازنا است.
بختیاری‌ها در شهرهای الیگودرز، شول‌آباد، بزنوید، ززوماهرو و بخش‌هایی از درود و ازنا سکونت دارند. مردم لرستان مسلمان و پیرو مذهب تشیع هستند. در قسمت‌هایی از لرستان پیروان فرقه‌ اهل حق سکونت دارند.

پوشش مردم لرستان متناسب با آب‌ و هوای کوهستانی و با تنوع رنگ فراوان است. ساکنان بسیاری از روستاهای این استان هنوز هم لباس محلی می‌پوشند. لباس‌هایی که وقار، صلابت و شکوه کوهستان را به بیننده القا می‌کند. پوشش مردان «شال» پارچه‌ چلواری سفید که بر کمر می‌بندند. «ستره» قبایی مخصوص. «کلاه نمدی». «کپنک یا فرجی» قبای پشمی و محکم. «گیوه». «چوخا» نوعی قبا که مخصوص نواحی شرقی لرستان است. زنان استان لرستان؛ «کراس» نوعی پیراهن آزاد و بلند بدون یقه. «کلنجه» جلیقه‌ی یراق دوزی و سکه دوزی شده. «گل‌ونی» پارچه‌ ابریشمی مخصوص که بر سر می‌بندند. 

فرهنگ و آداب و رسوم مردم لرستان یکی از غنی‌ترین، اصیل‌ترین و بارزترین بخش‌های گنجینه‌ فرهنگ اقوام ایران زمین است. به استناد یافته‌های باستان‌شناسان لرستان یکی از کهن‌ترین زیستگاه‌های انسان و آفرینش‌های فرهنگی اوست. بی‌تردید مراسم عروسی و سوگواری لرستانی‌ها ریشه در ژرفای تاریخ و فرهنگ این سرزمین کهن دارد. آیین سوگواری مردم لرستان «پرس یا چَمَر» نام دارد. پرس واژه‌ای اوستایی است. مراسم سوگواری زردشتیان پرسه نام داشت. پرس نوعی تعاون و همکاری در به دوش کشیدن بار معنوی و مادی مصیبت با معزی است.

مراسم چمر یکی از کهن‌ترین و باستانی‌ترین آیین برجامانده از ایران و به احتمال زیاد برآمده از تمدن عیلام است.  مراسم پرس مردمان لر بسیار پرشکوه و نمادین است. زنان و مردان آواز سوگ سر می‌دهند. آوازی که «هوره و مور» نامیده می‌شود و بسیار به «زندخوانی» شبیه است. آواز سوگ حاوی تک بیت‌هایی در وصف متوفی است. در این مراسم زنان «وی - وی» گویان روی می‌خراشند و مردان پیشانی.

موسیقی در ابعاد مختلف زندگی مردمان لر؛ جشن‌ها و شادی‌ها و حتی مراسم سوگ آنان عجین است. موسیقی لرستان از سرچشمه‌های موسیقی ردیف و ردیف نوازی است که بخش مهم آن از طریق کمانچه و کمانچه نوازی محلی بر موسیقی رسمی ایران تاثیر گذاشته است. موسیقی محلی لرستان از لحاظ محتوا دارای انواع مختلف است که به طور معمول در دستگاه ماهور اجرا می‌شود و در سطح جهانی شناخته شده است.
مراسم عروسی لرستانی‌ها بسیار کهن، زیبا و پرشکوه است. مراسمی که هنوز هم در میان این مردمان حفظ شده است. بارزترین خصیصه‌ این مراسم رقص گروهی زنان و مردان با آهنگ‌های بسیار زیبا‌ی لری و لکی است.
لرستانی‌ها مراسم عید نوروز و شب چله و اعیاد و مراسم مذهبی را همانند دیگر ایرانیان و با تفاوت‌هایی برگرفته از فرهنگ باستانی خود انجام می‌دهند.

یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی لرستان، نمدمالی است، نمد لرستان به صورت انواع زیر‌اندازها، کلاه نمدی، تن‌پوش‌های نمدی (کپنک) زیرزین اسب (گردله) تهیه می‌شود. حصیربافی ،‌ جاجیم بافی ، ماشته بافی، قالی بافی ، حرمی بافی و ورشوسازی از دیگر صنایع دستی این استان هستند.

چزنک رغو، کباب بروجرد، خورشت کلیه ترش، سغدو، دنو رو، آش ترخینه، کوفته نخودچی، آبگوشت کشک لری و... از جمله غذاهایی محلی لرستان هستند که نباید خوردن آن‌ها از دست داد.
 از سوغاتی‌های خوراکی این استان می‌توان به شیرینی آردی خرم‌آباد، کلوچه‌ ی بروجردی و سمنوی بروجرد اشاره کرد.

آیین اکوتوریسم ایران ایرانگردی بوم گردی بومگردی توریسم خوراک صنایع دستی غذا فرهنگ لرستان موسیقی گردشگری


شهرهای مرتبط